Alışkanlıklarınızı Nasıl Yönetirsiniz?

0

Alışkanlık Nedir?

Kişi düşündüğü şeye duygu eklerse inanç gelişir ve o şeyin doğruluğuna inanmaya başlar. Bu inanış devam ederse zamanla çeşitli davranışlar gelişecektir. Geliştirilen bu davranışlar devam ettirilecek olursa alışkanlık ve devam eden alışkanlık da kişiliği meydana getirecektik. Yani aslında alışkanlık dediğimiz şey tekrar ede ede pekiştirilmiş olan davranışlarımızdan ibarettir.

Bu alışkanlıklar olumlu yönde olabileceği gibi olumsuz yönde de olabilir. Bunun en güzel örneğini bize peygamber efendimiz veriyor:

“Çocuklarınız yedi yaşında iken onlara namaz ile emrediniz; on yaşına girdiklerinde kılmazlarsa (ölçülü ve yönlendirici anlamda) dövünüz.”

Ebü Davüd, Salat 26; Tirmizî, Mevakît 182

Bu hadis-i şerif namaz gibi ibadetlerimizin bile alışkanlık haline getirilerek öğrenildiğini gösteriyor. Nitekim çocukların bulu çağına girmeden önce namaz ibadetini alışkanlık haline getirip aksatmadan kılması gerekir. Bu yaştan sonra amelleri yazılıp mesul tutulacağı için Resulullah Efendimiz (s.a.v) 7 yaşından itibaren bu hususun üzerinde durulması gerektiğini beyan etmektedir.

Olumsuz alışkanlıklar

Alışkanlıklar her zaman bu kadar masum değildir. Çünkü insan iradesinden ve kontrolünden çıktığı zaman, insanı hâkimiyeti altına alır ve bağımlılık haline gelir. Ayrıca kötü alışkanlıklar yalnızca ahlaki ve dini sonuçlar doğurmaz. Ekonomik, sosyal, psikolojik ve sağlık ile ilgili olumsuz sonuçlara da neden olur. Sigara, alkol ve madde bağımlılığı, alışveriş ve eğlence bağımlılığı, internet ve bilgisayar oyunları bağımlılıkları bu kabilden oluşan bağımlılıklardır.

Olumsuz alışkanlıklarla mücadele etmenin reçetesi “İrade Terbiyesi”

Ord. Prof. Dr. Ali Fuat Başgil “Gençlerle Baş başa” isimli, kitabında bu hususu çok güzel özetlemektedir:

“Bilmek yeterli değil onu hayata geçirmek asıl mesele. İlim, maalesef, ameli müstelzim değildir. İnsan sigara ve içkinin zararlarını bilir de bilgisi ile amel edip bu alışkanlıklarından vazgeçemez. Zira ilmin kaynağı zekâ, amelinki ise iradedir.

İnsan zekâsı ve bilgisiyle değil, ancak iradesi ile insandır. Zekâ ve bilgi az çok hayvanda da vardır. İrade yalnız insanı hayvandan değil, hem de insanları bir birinden ayıran ve aralarında üstünlük aşağılık farkları meydana getiren tek ruhsal kuvvettir. Etrafına bak, gördüğün üstün insanlar bunu hep iradelerinin kuvvetine borçludur. Basit zekâlı, az bilgili; hatta bilgisiz insanlardan başarılı olanlar çok görülür. Fakat zayıf iradeli insanlardan başarılı olmuş ve yükselmiş tek bir örnek gösterilemez.

Özdenetim Testi

Okul öncesi çağdaki çocuklara özdenetimlerini geliştirmeleri için uygulanan ilginç bir test vardır. Bu teste göre psikologlar masanın üstüne koydukları şekeri onlara göstererek; “Eğer bunu yemeden birkaç dakika bekleyebilirsen bir şeker daha alabilirsin. Ama beklemek istemezsen zili çaldığında görevli gelip tek bir şekeri sana verecek.” diyorlar.

Bekleme süresi yaklaşık 6 dakikadır. Bu yaşta 15 dakika kendini tutabilen çocuk olağanüstü bir başarı göstermiş sayılır. Okul öncesi dönemlerde bekleme süreleri ve irade kontrolü üzerine yapılan bu tarz testlerin, hayatta elde edilebilecek diğer başarılar için de belirleyicidir. Şeker testideki beklemeyi bilmek ve arzuları bastırmak yetişkinlerin başarısında da önemli bir kıstastır.

Sonuç

Kötü alışkanlığı bırakmış insanlar yaşadıkları acı tecrübeler nedeniyle, bu alışkanlıklardan nefret ve tiksinti ile uzaklaşırlar. Ders alacak kadar olumsuz sonuçlarla henüz karşılaşmamış olanlar ise, farklı mazeretlerle başlarına gelecek tehlikeye karşı umursamaz bir tutum içinde olurlar. Küçük gibi görünen kötü alışkanlıklar hafife alınmamalıdır. Çünkü alışkanlıklar tekrar etmekle giderek büyür ve çok daha kötü duruma gelir.

Her kötü alışkanlığın, bir çözüm yolu ve tedavisi vardır. Öncelikle iyinin ve kötünün bilgisine sahip olunmalıdır. Alışkanlıklarla mücadele yüksek bir şuur gerektirir. Kazanılacak güzel alışkanlığın, sonuçları ve avantajlı yönleri bilinmelidir. Bir kötü alışkanlık, ancak güzel bir alışkanlık ile değişebilir.  İyi ve güzel davranışları planlamak ve alışkanlık haline getirmek, kötü alışkanlıkları kolayca önleyecektir.

Kötü alışkanlıklarla mücadele, çocukluk çağında başlar ve hayat boyu devam eder. Alışkanlıkların kazanılmasında en önemli yer arkadaşlıktır. Çoğu insan arkadaş baskısına ve telkinine dayanamaz. İnsan yediğini, içtiğini ve giydiğini seçtiği gibi arkadaşlarını da seçmelidir.

Kötü alışkanlıklara karşı “Neden bunu yapıyorum?” gibi sorularla içe dönük farkındalık oluşturulmalı, kendi içinde samimi cevaplar aranmalıdır. Alışkanlıkların nedenlerini tespit etmek ve bu nedenleri ortadan kaldırmaya çalışmak yapılacaklar listesinin en başında gelmektedir.

(Toplam 177 kez okundu. Bugün: 1)
PAYLAŞ:

Fikrinizi Belirtin.