Denizden Sofraya Balık Efsanesi

0

 

Bereketli bir Kurban Bayramını geride bıraktık. Şimdi Anadolu yemek kültürünün kış aylarında adeta efsane yemeği balığın mevsimi başladı. Evde sofralarımızın vazgeçilmezleri arasında balık aynı zamanı dışarıda yenildiğinde helalliğin sembolü.

1 Eylül 2016 itibarıyla da av yasağı kalktı ve tezgâhların heyecanla beklediği balıklar“vira bismillah!” ile yeni bir sezona merhaba dedi. Her balığın üretim mevsimi farklı olmakla birlikte birçok bölgede tezgâhlar istavrit, mezgit ve palamut ile dolup taştı. Balıkçılar bu sene özellikle hamsi ve palamudun çok yaygın olacağını vurguladılar. Şimdi balıkla hakkında bilmeniz gerekenleri sorular eşliğinde izah edilmiştir.

Neden balık eti?

Aslında bu sorunun farklı uzmanlıklara göre farklı cevabı vardır. Ev dışın da menüyü eline alanların tavuk ve kırmızı etteki helal-haramlığı dikkate aldıklarında balık sığınacak tek liman olduğu için tercih edilir. Ancak diğer taraftan balıketi protein içeriği bakımından oldukça zengindir.

Ayrıca, iyot, selenyum, fosfor, magnezyum ve çinko mineralleri açısından iyi bir besin kaynağıdır. İlave olarak İnsan vücudunda üretilemeyip dışarıdan alınması icap eden yağ asitlerinden olan bazı çoklu doymamış yağ asitlerini ve hususi ile de omega 3 yağ asitlerini ihtiva edenen önemli besin kaynaklarından birisidir. Bu yağ asitleri ve özellikle deOmega-3 yağ asidinin ülkemizde oldukça sık görülen kalp-damar hastalıkları, şeker hastalığı ve kanser, Alzheimer gibi pek çok hastalıktan korunmada önemli derecede rol oynamaktadırlar. Tabi ki bu olumlu etkilerin sağlanabilmesi için diyetisyenler haftada en az 2 kez balık tüketilmesi önermektedirler.

Son olarak balık kış aylarında yenildiğinde, içermiş olduğu yağ asitleri sayesinde bağışıklık sisteminin kuvvetlenmesine ciddi manada katkı sağladığı belirtilmiştir. Ayrıca kış günlerinde güneşten fazla yararlanılamadığı için kemik ve diş sağlığında önemli olan D vitaminin karşılanmasında yine balık tüketimi önemli büyüktür.

Çocuklar ne kadar balık yemeli?

Çocukların özellikle beyin gelişiminin hızlı olduğu anne karnından başlayan ilk 0-3 yaş dönemi için balığın önemi büyüktür. Bu nedenle özellikle gebelikten itibaren anne adaylarına balık tavsiye edilmektedir. Çünkü gerek içerdikleri esansiyelamino asitler gerekse ve çoklu doymamış omega 3 yağ asitleri  sayesinde balıklar çocukların gelişimi olumlu etkiler. Özellikle uskumru, lüfer, sardalye, tirsi, somon, ton, alabalık, çaça, hamsi, istavrit gibi yağlı balıklar tavsiye edilir.

Hangi mevsimde hangi balık türü yenmelidir?

Bölgesel olarak balık türleri değişiklik göstermekle birlikte, Karadeniz’de kışın hamsi, palamut, zargan, çinekop, mezgit, barbun, deniz levreği; sonbaharda çinakop,  palamut, hamsi, istavrit, mezgit tercih edilir. Ege ve Akdeniz’de ise her mevsim çipura, sonbahar, kış ve ilkbahar aylarında ise kefal balığı yenilir.

Bayat ya da taze olduğu nasıl anlaşılır?

Taze balığın gözleri daha berrak ve dolu olur. Derisi daha canlı ve parlak, solungaçları kırmızıdır. Bastırıldığında yüzeyinde çöküntü olmaz. Balıkların solungaçları sarı ve kahverenginde iseo balık bayattır. Ayrıca fazladan kokusu olan ve kötü kokan balıklar da alınmamalıdır.

Deniz balığı ile çiftlik balığı arasında fark var mı?

Doğal ortamında bulunan balıkların renkleri daha canlı ve parlak olur. Doğal renklenmeler çiftlik balığında olmaz. Deniz balıkları daha kaslı bir yapıya sahiptir. Çünkü yem bulma, düşmanından kaçma gibi davranışlarından dolayı daha hareketlidirler ve daha fazla enerji harcarlar.

Yoğurt ile balık yenildiğinde zehirlenme olur mu?

Balık tazeyse balıkla beraber olsun öncesinde ya da sonrasında olsun yoğurt yenilmesinde hiçbir mahsur yoktur.Balık bayatsa protein yapısında bulunan histamin miktarı artmakta, artan histaminin fazla olması da vücutta toksik etki göstermektedir. Yoğurt proteininde de bulunan bu histamin proteini bayat balık tüketildiğinde yüksek miktarlara çıkacağından zehirlenme vakaları meydana gelebilmektedir. Ancak unutmamak gerekir ki bu zehirlenme yoğurttan değil bayat balıktan kaynaklanmaktadır.

Balığın deri ve kılçıkları yenir mi?

Bazı küçük balıkların, örneğin hamsi kılçıklarıyla yenilebilir. Balık kılçığı kalsiyum fosfor açısından zengindir. Balık kılçığı balık unu sanayinde, balık derisi ise jel üretiminde kullanılmaktadır

Balık kılçığından nasıl ayaklanır?

Pulsuz ve küçük boydaki balıkları özellikle hamsiyi temizlerken bıçağa gerek yoktur. Balığı sol avucumuzun içerisine alıp sağ elimizin işaret ve başparmağı yardımıyla önce kafasını koparıp daha sonra ise başparmağımızı karnına sokarak balığı zedelemeden iç kısmını güzel bir şekilde temizleyebiliriz.

Satın Alırken, Hazırlarken ve Pişirirken Dikkat!

  • Kaliteli bir balık tazeliği ile öne çıkar.
  • Eğer konserve balık satın alınacaksa; etiket bilgisi okunmalı, son kullanma tarihine, üretim izni olup olmadığına bakılmalı ve kutuda hasar veya bombeleşme olmamasına dikkat edilmelidir.
  • Alınan balıklar 2 saatten fazla oda sıcaklığında bekletilmemeli, pişirilinceye kadar pulları ve içi hemen temizlenmeli, yıkanıp, iyice kurulandıktan sonra tazeliğini muhafaza etmek için uygun bir kapta buzdolabına konulmalıdır. Balıklar, buzdolabı ısısında 1-2 gün, derin dondurucuda ise 3-6 ay saklanmasında bir sakınca yoktur.
  • Balık pişirmede en uygun yöntemler, buğulama, haşlama veya yağsız tavada pişirme şeklindedir. Kızartma yöntemi balığın besin değerinin azalmasına ve zararlı maddelerin oluşumuna neden olduğundan tercih edilmemesi gerektiği tavsiye edilir.

 Balık kokusu nasıl giderilir?

Evlerimizde balık pişirmek her ne kadar keyifli olsa da gerek temizleme esnasında ellerde gerekse pişirme esnasında ortamda bıraktığı ağır kokuları gidermek pek kolay değildir. Bazen pencereleri açıp evi havalandırmak veya aspiratörü çalıştırmak yeterli olmayabilir. Fırında yapılan balıklar, yağda kızartılan balıklara göre çok daha az koku bırakırlar.Gerek elimizde gerekse ortamdaki balık kokularını gidermek için şunları tavsiye edebiliriz.

Elinizdeki balık kokusunu gidermek için limonu ikiye bölüp elinize güzelce sürebilirsiniz. Daha sonra elinizi bol su ile yıkadığınızda koku gidecektir.Ortamdaki kokuyu gidermek için ise balık pişirme işlemi bittikten sonra bir kaba su, defne yaprağı, tarçın, karanfil, sirke ve limon koyun daha sonra bu karışımı kaynatılarak eviniz balık kokusundan arınacak ve hoş bir kokuya sahip olacaktır.

PAYLAŞ:

Fikrinizi Belirtin.