Kozak Yaylası’nda Fıstıkçamı Deryası

0

Öyle bir derya ki yemyeşil… Evet, masmavi değil yemyeşil. Gözünüzün alabildiği her yer camın en güzel renkleri ile bezenmiş. Orası neresi mi? Burası, fıstıkcamlarının yöresi, İzmir’in Bergama ilçesinde yemyeşil bir derya: Kozak.

[ Yazı: Ercan Erdoğan – Fotoğraf: Ömer Demir ]

Bergama’dan Madra Dağı’na doğru tırmanıyoruz. Yaklaşık 25 km sonra tırmandıkça çam ağaçları çoğalıyor, soluduğumuz nefes tazeleniyor.

20-30 dakikalık yolculuktan sonra, Kozak’a nazır tepeye ulaştığımız vakit fıstıkçamı deryası karşılıyor bizi.

Bir ağaçtan 6 kilo fıstık

Kozak’ta, fıstık işine yıllarını veren Halil Bayram Bey ile tanışıyor ve onun rehberliğinde başlıyoruz deryada gezintimize.

Kozak’ı çevreleyen fıstıkçamları, 15-20 metreye kadar uzayabiliyor. 150 yıl yaşayabilen bu ağaçlar,

7-9 yaşlarından itibaren meyve vermeye başlıyor. Devamını Halil Bey şöyle anlatıyor: “Fıstıkçamları 7 yaşından itibaren meyve verirler. Fakat biz meyveleri 10 yaşını geçtikten sonra toplamaya başlıyoruz.

20 yaşındaki bir ağaçtan ortalama 120 kilogram kozalak toplayabiliyoruz. Bu da yaklaşık 6-8 kilogram çamfıstığı demek oluyor.”

En güzel fıstık Kozak’ta

Anadolu’nun bazı bölgelerinde “künar”, bazı bölgelerinde de “hünar” olarak bilinen çamfıstığı, genellikle İzmir, Antalya, Muğla ve Aydın taraflarında yetişiyor. Anadolu’dan başka Girit Adası, Güney Afrika kıyıları ve Güney Amerika’da da yetiştiriliyor. Halil Bey, “Dünyanın birçok yerinde fıstık çamı var, ama içlerinde en lezzetlisi bizimkisi. İtalya’da yetiştirilen kozalaklardan 1300 adedinden 1 kilo fıstık çıkarken, bizde bu sayı 1200 kozalağa düşüyor.” diyor.

Ekmek teknesi fıstıkçamı

16 bin hektarlık fıstıkçamı ormanları, Kozak insanının ekmek teknesi. Yörede fıstık çamları fabrikalarda işlense de toplama usulü yüzyıllardır hiç değişmemiş. Çam işçileri hâlâ geleneksel usul olan, “keğe” veya “keye” denilen uzun çubukları kullanıyorlar. Keğenin gövdesi kavak ağacından, ucu da çınar ağacından yapılıyor ve demir parçaları ile destekleniyor.

Çamfıstığı ne zaman toplanır?

Haziran-Eylül ayları fıstıkçamlarının toplanma zamanıdır. Önce kozalaklar indirilir, sonra fabrikaya götürülür. Makinelerde kozalakların kabukları açılır, ayıklanır, yıkanır ve fırınlanır.

Çamfıstığının ayıklanması ne kadar sabır ve emek istiyorsa, toplanması da bir o kadar cesaret gerektiriyor. Boyları 15-20 metreyi bulan bu ağaçlara çıkmak, hele de kozalakları indirmek her babayiğidin harcı değil. Fıstık işçiliğinin tehlikeli bir meslek olduğunu söyleyen Halil Bey şöyle devam ediyor, “Fıstık işçisi bulmak artık çok zorlaştı. Çünkü, bu iş biraz tehlikeli. Ağaçtan düşme, sakatlanma hatta ölüm tehlikesi dahi var.”

Fıstıkçamına dair birçok şeyi öğrendikten sonra ayrılma vaktimiz geliyor. Yanımıza Kozak hatırası olsun diye birkaç tane açılmamış kozalak alıyor, bu yemyeşil çam deryasına veda ediyoruz…

PAYLAŞ:

Fikrinizi Belirtin.