İlk defa duyduğunuz gizli tembelliği, tembellikle ayırt etmek için bir misalle anlatalım.

Bugünlerde bir ağaç dikme niyetiniz olduğunu düşünelim. Bu niyetinizi gerçekleştirmek için harekete geçmek istiyorsunuz. Önce ağaç dikecek yeri belirleyecek, sonra da hangi ağacı dikeceğinize karar vererek işe başlıyacaksınız. Ancak bedeniniz hedeflerinizden ağır geliyor ve bir türlü harekete geçemiyorsanız siz bu işte ‘tembelsiniz’ demektir.

Harekete geçtiğiniz halde bir türlü sonuç alamıyorsanız, siz tembel olmadığınız gibi çalışkan biri de sayılmazsınız. Harekete geçmek sizi tembellikten kurtarır ama sonuç alamamak sizi çalışkan da yapmaz. Sizin durumunuz okuyacak kitabını belirleyen, sonra gidip onu alan, hatta kitabına bir yerden başlayan insanın durumu gibidir. Bu kişi kitabı almıştır ve okumaya başlamıştır, bu iki özelliği onu tembellikten kurtarır. Ancak kitap, aylarca çantada gezdiği, masada beklediği halde bir türlü bitmiyorsa o kişi başarılı da sayılmaz. Çünkü başarının kriteri olan “netice” alınamamıştır. Bu kişi olsa olsa “gizli tembel” biridir.

Bu yazımızda kendini çalışkan zanneden, ama dikkatlice bakıldığında gizli tembellik özellikleri gösterenleri anlatacağız. Başlanmış onlarca işi olmasına rağmen hiç birinden tam netice alamayan ve gruptaki diğer üyeler çalışıp koşturdukları halde, bir yerlere takılıp kalan gizli tembellere geçmeden önce, tembellik nedir, onunla başlayalım.

Tembellik, harekete geçememektir
İsteğe bağlı yapılan her hareket ilim, irade ve kudret ile meydana gelir. İnsanı harekete geçiren bu üç temel unsurdan birincisi ilimdir. Kişinin önce yapacağı iş hakkında bir bilgisi olması gerekir ki  onu isteyebilsin. Kişi niçin ağaç dikmesi gerektiğini bilmezse, onu dikmeyi isteyemez. Ağaç dikmenin faydalı bir iş olduğunu bilen kişide birinci şart olan ilim meydana gelmiş demektir.

İkinci temel unsur iradedir. Kişi faydasını bildiği ağaç dikme işine meylediyor ve o işi diliyorsa, ikinci şart olan irade de oluşmuş demektir.

İrade, maksadına uygun bulduğu şeye, kalbin meyletmesidir. Üçüncü temel unsurumuz ise kudrettir. “Kudret” ilk iki unsura göre daha önemlidir. İnsanı harekete geçiren güç manasındaki kudret, tembellik mevzuunda püf noktayı oluşturur. Çünkü ağaç dikmek için sadece onun faydalı olduğunu bilmek yetmez. Ağaç dikmeyi istemek de tek başına yeterli
olmaz. Ağaç dikmeyi çok istediği, bu işe hevesli olduğu halde imkânlarını harekete geçiremeyen insanlar vardır. Bunun için Alahu Teâlâ kudreti, imkânları ve hareket eden azaları yaratmıştır.

Bu azalar, kudret ile harekete geçtiğinde çalışma başlamıştır. Dolayısıyla çalışmanın zıddı olan tembellik, kudretin devreye girmesiyle ortadan kalkmış olur. Bizim konumuz olan gizli tembellikte ise kudret ortaya çıktığı halde sonuç alınamaz. Bilgi ve isteğiyle bir işin kendisi için faydalı olduğunu düşünen kişi, başka bir engel de yoksa cüz-i iradesini ortaya koyar ve o işi yapmaya meyleder.

İrade meydana geldiğindeyse, kudret azaları harekete geçer. Hareket başladığında artık kişi tembel değildir. Şayet harekete başladığı halde, çalışıyormuş gibi gözüküp işin sonucunu bir türlü alamıyorsa, o kişide gizli tembellik var demektir.

“Mış” gibi yapmak “gizli tembellik” İnsanı ilk hareket ettiren irade, istek ve işe  meyletme gizli tembellerde vardır. Bu kişiler çoğu zaman, kudretlerini harekete geçirirler. Ancak gizli
tembeller, o işteki istek, irade ve meyillerini ortaya koydukları halde bir türlü neticeyi getiremezler.

Kudret duyguları harekete geçmeyen tembeller, hareketsiz oldukları için çalışan insanlardan rahatlıkla ayırt edilebilirler. Gizli tembellerse kudretleri ortaya çıkıp, hareketleri meydana
geldiği halde, ilk bakıldığında çalışkan insanlardan ayırt edilemezler. Bu kişilerin ya irade ve bilgileri  olduğu halde inançları eksiktir, ya da arzuya uygun niyetleri yoktur. Çünkü kitap okumanın sözünü edip kitaba başlasalar da onu bitiremez. Aldıkları ağaç fidesi kuruyup gittiği halde bir türlü onu dikemezler.

Gizli tembel olabilir misin?
Gizli tembeller yalnız başlarına bir işin başındaysalar çok rahat ortaya çıkarlar. Çünkü sürekli işin ne kadar değerli olduğunu anlatan gizli tembeller, onu bir türlü neticeye ulaştıramadıklarından ortaya sonuç çıkaramazlar. Önemli olan ise bir grup çalışan içerisindeki gizli tembelleri bulmaktır. Ama biz yine de “Gözünüzü kendinize çeviriniz, çünkü orada meşguliyet olarak size yetecek şeyler bulursunuz.”

Yazıların tamamını ve daha fazlasını İnsan ve Hayat Dergisi'nde okuyabilirsiniz.