Sağlıklı Hayat

Aşının Önleyebildiği 10 Hastalık

1796’da Edward Jenner ineklerde görülen çiçek hastalığından elde ettiği aşıyı, çiçek hastalığına karşı bağışıklık geliştirmek için kullanınca koruyucu tıp akımında yeni bir çağ başladı. Aşının kullanımının başlamasıyla, insanoğlunun en büyük vebalarından biri olan hastalık kontrol edilebilir hale geldi.

[ Dr. Ramazan Gözüküçük ]

Çiçek hastalığının değişken bir hastalık olduğu hesaba katıldığında, aşıyla hastalığı tamamen önlemek mümkün olmayabilirdi. Jenner, konu üzerinde sistematik olarak çalıştı. Kesin bir deneyle çalışmasını tamamlaması 20 senesini aldı. işi süt sağmak olan bir kadının elinde, ineklerden geçen bir çiçek hastalığı türünün oluşturduğu püstül ortaya çıkmıştı. 14 Mayıs 1796’da Jenner, bu püstülün ihtiva ettiği mikrobu, 8 yaşındaki sağlıklı bir çocuğa enjekte etti. Çocukta sonradan hiçbir hastalık belirtisi çıkmayınca, deneyinin başarılı olduğunu anladı. Altı hafta sonra Jenner, çocuğa insanlarda oluşan çiçek hastalığının püstüllerini şırınga ettiğinde, çocuk çiçek hastalığına yakalanmadı.

Aşı; bağışıklık sistemimizin mikroorganizmalara cevabını uyararak hastalığa engel olmak amacıyla vücuda verilen hastalık yapıcı özelliği yok edilmiş virüs, bakteri ya da bakteri parçalarından oluşan bir süspansiyondur.

Aşılama sonrası sıklıkla hafif düzeyde istenmeyen etkiler (ateş, halsizlik vb) gözlenebilir. Unutulmamalıdır ki hemen her durumda özellikle çocukların aşı ile korunulabilir hastalıklara yakalanma ve bu hastalık yüzünden ölme ya da sakat kalma ihtimali, aşılamadan sonra meydana gelecek zarar ihtimali ile kıyaslanamayacak kadar fazladır.
Geçmişte dünya üzerinde salgınlara sebep olan; ancak günümüzde sadece adı bilinen hastalıkları var. Salgınları önleyen sağlık tedbirinin arkasında ise en başta aşılar var. işte aşının önleyebildiği 10 hastalık:

• Kızamık

Yüksek ateş ve vücutta kızarıklıklar-döküntülerle seyreden Son derece bulaşıcı bir enfeksiyon olan kızamık, hastalığı taşıyan kişinin öksürme ya da hapşırmasıyla sağlıklı kişilere bulaşabilir, tedavi edilmediğinde zatürre ve hatta ölüme bile sebep olabilir. Aşıyla koruma sağlanabilen hastalıklardan olup, neredeyse kaybolmuştur.

• Boğmaca

Şiddetli öksürük ve nefes darlığıyla kendini gösteren, nisbeten az görülen bir akciğer enfeksiyonudur. Öksürme-hapşırma ile bulaşır. Özellikle 1 yaş ve altı bebeklerde hayatı tehdit edici olabilir. Aşıyla koruma sağlanabilen ve çok daha nadir görülen hastalıklardan biridir.

• Grip

Burun, boğaz ve akciğerler gibi solunum yollarını etkileyen, influenza virüsünden kaynaklanan hemen her yıl dünya çapında salgınlara sebep olan son derece bulaşıcı bir hastalıktır. Hastalığı taşıyan kişinin hapşırması ya da öksürmesiyle, etrafa dağılan damlacıkların hava yoluyla alınması ya da hasta kişinin dokunduğu eşyalara dokunarak virüs bulaşabilmekte ve hastalık gelişebilmektedir. Aşıyla belli oranda koruma sağlanabilen hastalıklardandır.

• Çocuk felci

Grip benzeri belirtiler gösteren hastalık, tedavi edilmediğinde beyin enfeksiyonu, felç ve ölüme sebep olabilen bulaşıcı bir hastalıktır. 20. yüzyılın en korkulan ve yıkıcı hastalıklarından biri olan çocuk felci vakaları, aşısı sayesinde dünya üzerinde giderek daha az görülür hale gelmiş ve neredeyse ortadan kaldırılabilen bir hastalıktır. Uzun süredir ülkemizde de yeni vaka saptanmamıştır.

• Zatürre-Pnömoni

Yüksek ateş, öksürük ve nefes darlığı ile sereden pnömokok bakterisinin sebep olduğu akciğerlerin enfeksiyonudur. Ayrıca, menenjit, kulak ve kan enfeksiyonları gibi pek çok hastalığa yol açabilmektedir. Enfekte kişinin mukus, tükürük gibi vücut sıvılarıyla sağlıklı kişinin temasıyla bulaşır. Komplikasyonlar ciddi ve ölümcül olabilir. Bu sebeple özellikle çocukların ve 60 yaş üstü kişilerin mutlaka aşı yaptırmaları gerekir.

• Tetanoz

Kas spazmları, felç ve ölüm gibi tehlikeli sonuçları olan bakteri kökenli hastalıktır.

Bakteri çoğunlukla toprak, toz ve gübrede bulunsa da her türlü yaralanmada bağışıklığımız yeterli değilse tetanoz riski vardır. Vücuttaki herhangi bir kesik ve açık yara yoluyla vücuda girebilir. Tetanoz vakalarının %10-20’si öldürücüdür. Ölümler, 60 yaş üstü kişilerde ve daha çok diyabet hastalarında görülür. Bu yüzden özellikle çocukların, gebelerin ve 60 yaş üstü kişiler ile trafik kazası vb. her tür yaralanma sonrası son aşıdan sonra 5 yıl geçtiyse mutlaka aşı yaptırmaları gerekir. Tetanoz aşısının koruyuculuğu 5-10 yılda azalmakta olduğundan, çocuklukta yapılan aşı ömür boyu korumaz.

• Meningokok menenjit

Beyin ve omurilik enfeksiyonuna sebep olabilen bakteriyel bir hastalıktır. Semptomlar genellikle aniden başlar; ateş, baş ağrısı, ense
sertliği görülür. Aşılama, çocuklara ve hac-umre için çok kişinin bir arada olduğu (Arabistan) durumlarda tavsiye edilmektedir.

• Hepatit B

Hepatit B virüsünün sebep olduğu bir karaciğer hastalığıdır. Vücut sıvılarıyla yayılan ve bulaşıcılığı HIV’e göre 100 kat daha fazla olan virüs, özellikle hamilelik süreci sonrası doğumda önlem alınmayıp çocuğa bulaştığında çok tehlikelidir. Tedavi edilmediğinde karaciğer kanseri ve uzun ömürlü karaciğer hastalıklarına yol açabilir. Çocukluk çağında rutin aşı yapılmaya başlanmış olup, erişkinlerde test yaptırarak bağışıklıkları yoksa aşılanmalıdır.

• Verem

Genellikle akciğerlere saldıran bakteriyel bir hastalıktır. Öksürük veya hapşırma ile bulaşır. Aşılarla belli oranda engellenmiş olsa da, günümüzde hala önemli ve öldürücü bir hastalık olma özelliğini korumaktadır.

• Hib (Hemofilus Influenza Tip B)

Akciğer (pnömoni), beyin(menenjit), kan, kemik, eklem veya orta kulağı enfekte edebilen bakteriyel bir hastalıktır. Hasta kişiler, öksürürken veya hapşırırken, bakterileri diğer insanlara da bulaştırırlar. Bağışıklık sistemi zayıf olan bebekler ve küçük çocuklarda risk daha yüksektir. Çocukluk çağında rutin aşı yapılmaktadır.

En Yeniler

2 Yorum

  1. covid19 virüsünün solunum yoluyla akciğerimizdeki hücrelere saldırdıkları şu günlerde bir de bu virüs için aşı bulunsa ne iyi olurdu. çok arsız bir virüs bu covid19. dua edelim de yakın zamanda bu afet, Mevla üzerimizden kaldırsın. aşı olur, dua olur, artık nasıl olursa. yoksa uzun bir süre daha evden çıkamayacağız gibi görünüyor. boş zamanlarda aşı yazılarını bulup okur oldu.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı