Doğal Hayat

Bereketi Tescilli Nimet Zeytin

Zeytindeki Bereket

Evliya Çelebi, Seyahatnamesinde, 240 zeytinyağı değirmeni bulunan Urla’da zeytini şöyle anlatır: “Burada eşcaratın (ağaçların), çoğu zeytûn ağacıdır. Ve bu şehrin mekûlat (yiyecek) ve meşrubatının memduhatından (övülecek şeyler) zeytuni ve zeytun yağı ve engürü (üzüm) meşhurdur… Ve iki yüz kırk zeytinyağı değirmeni vardır.” Bu cümlelerle satırlara dökülen zeytinin bu topraklardaki tarihi seyri, çok daha öncelere kadar gider.

Hazreti Nuh devrinde  “Tufanın sona erdiği, suların çekildiği” müjdesini veren güvercin, gagasında zeytin dalıyla gemiye döner. Gemi Cudi Dağına oturmuştur. Bu sebeple, Anadolu için zeytinin ana yurdudur dense yeridir.

Akdeniz iklimi bitkisi olan zeytin, en zor toprak şartlarında bile tabii olarak yetişebilen ve çok uzun yıllar yaşayabilen bir bitkidir. Zeytin ağacı koyu gümüşî renginde, yaprak dökmeyen, uzunca oval yapraklı, dalı her dem yeşil bir bitkidir. Ham iken, olgunlaştığında ve yağı çıkarıldığında üç farklı renge bürünür. Taze iken yeşildir. Olgunlaşınca siyahlaşmaya başlar. Yağı ise çok parlak (âdeta bulunduğu yere ışık yayarcasına parlak), altın sarısı rengindedir. Sadece bu üç farklı renk bile ondaki bereketin maddî tezahürüdür.

Zeytinin bereket sırları

Zeytinin bereketi rengi ile sınırlı değildir. O yaprağından çekirdeğine, dalından gövdesine kadar istifade edilebilen bir nimettir. Bir zeytin tanesi ortalama 10-12 gram ağırlığındadır. Bunun % 10-13’ü çekirdek, %66-68’i etli kısım, % 1,5 – 3,5’i kabuktan oluşur. Zeytin ağacı misvak olarak dahi kullanılabilir. Peygamber Efendimiz (S.A.V.): ‘‘Zeytin ağacının misvakı ne güzeldir? Ağzı temizler ve onun kokusunu giderir. Bu benim ve benden önce geçen peygamberlerin misvakıdır.”  buyurmuştur.

Her safhasında istifade edilebilir olması; ağacından, yaprağından, meyvesinden faydalanılması, yağının, eski devirlerde aydınlatmada şimdiyse yemeklerde kullanılması ve insan sağlığı için faydalı olması onun öne çıkan özelliklerindendir. Cenab-ı Hakk’ın her nimeti birçok hikmete mebnidir. Zeytini daha da önemli kılan Kur’an-ı Kerîm’de 6 defa zikredilmesi ve hakkında sitayişle bahsedilmesidir.

Ayet-i Kerimelerde Zeytin

Zeytinin bereketi ve kıymeti Kur’an-ı Kerîm’de (mealen) şöyle ifade edilir:

‘‘Allah, göklerin ve yerin nûrudur. O’nun nurunun temsili, içinde lamba bulunan bir kandillik gibidir. O lamba kristal bir fânus içindedir; o fânus da sanki inciye benzer bir yıldız gibidir ki doğuya da batıya da nisbet edilemeyen mübarek bir ağaçtan, yani zeytinden (çıkan yağdan) tutuşturulur. Onun yağı nerdeyse, kendisine ateş değmese bile ışık verir. Bu, nûr üstüne nûrdur. Allah dilediği kimseyi nûruna eriştirir. Allah insanlara işte böyle temsiller getirir, Allah her şeyi bilir.”(Sure-i Nûr,24-25.Ayet)

Ayetin tefsiri:   Zeytinden çıkan yağ öyle parlaktır ki ateşle tutuşturulmasa bile ışık saçmakta, kendi başına bir ışık kaynağı olmaktadır. Ateş değdiğinde ise ziyası kat kat artmaktadır. Bu da nûrun alâ nûr (nûr üstüne nûr) dur. Böylece zeytin kendi başına bir bereket (nûr) kaynağıdır. Allah göklerin ve yerin nûrudur. Allah’ın nûru, nûr üzerine nûrdur. Zeytinyağına ateş değdiğinde onun ziyasının artması gibi, Allah’ın nûru, ifade etmekte aciz kalınacak bir nûr deryasıdır.

Zeytin ile Cenab-ı Hakk kendi nûrunu ifade etmekte, nurunu zeytine teşbih ederek insanların anlayabileceği bir üslûpta müşahhaslaştırmaktadır. Zeytinin bereketli bir nimet oluşuna işaret etmesi bakımından, dikkate değerdir. Bir başka Ayet-i Kerîme’de ‘‘İncire ve zeytine and olsun‘‘ (Tîn suresi 1. ayet) buyurulurken, Nahl Sûresi’nde (10-11) de “Allah sizin için ekinler, zeytinlikler, hurmalıklar, üzüm bağları ve envai çeşit meyveler bitirir.” ifadesi ile bu nîmetlerin bereketine işaret edilir.

Faydası çok, kullanımı yaygın

Zeytinyağı bize beşikten yoldaş olur. Anne sütüne yakın miktarda linoleik ve linoleik asit içerdiğinden sütten kesilen bebekler için birebirdir. Sütü kesilen annelerin imdadına yetişir. Yağsız inek sütüne biraz karıştırılıp bebeğe verilmesi boşuna değildir. Peygember Efendimiz “Zeytinyağını yiyin ve onu (bedeninize) sürünün. Çünkü o mübarektir.” hadisi şerifiyle onun faydalı bir “altın sıvı” olduğunu haber verir.

Zeytin ve yağını kıymetlendiren malzeme, yoğun bir şekilde çekirdeğinin içindedir. Zeytinden tam manasıyla istifade edebilmek için zeytin çekirdeklerinden de istifade etmek gerekir. Bu hususta tavsiye edilen kahvaltı sırasında yenilen zeytinlerin bir kısmının çekirdeklerini çıkarmamaktır. İslâm âlimleri de zeytinin ayet-i kerîme ile kıymetlendirilmiş bir nimet olduğunu belirterek, çekirdeğinin yutulmasını tavsiye etmişlerdir.

Zeytinin ve zeytinyağının faydaları

  1. Kalp hastalıkları riskini azaltır, damarları açar.
  2. Kanser ve romatizmayı önler.
  3. İçerdiği E,A,D ve K vitaminleri ile kalsiyum kaybını önleyerek kemikleri güçlendirir ve gelişimini sağlar.
  4. Yaşlanmayı geciktirir.
  5. Sinirleri yatıştırır ve tansiyonu dengeler.
  6. İçeriğindeki linoleik asit (omega -6 yağ asidi) ile çocukların ve bebeklerin gelişimine yardımcı olur.
  7. Kolesterolü kontrol altında tutar.
  8. Mide asidini dengeleyerek, mideyi gastrit ve ülser gibi hastalıklardan korur.
  9. Kabızlığı önler.
  10. Kandaki şeker seviyesini dengelediğinden şeker hastaları için faydalıdır.
  11. Yaprağı yeşil olarak çiğnenirse diş ve diş eti hastalıklarına iyi gelir.
  12. Vücutta biriken toksinlerin dışarı atılmasını sağlar.

Ahmet Tolunalp

En Yeniler

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu