AraştırmaEğitimKişisel Gelişim

Bilgisayar Oyunları Beyin Yapılarını Değiştiriyor

Dijital Mahremiyet

Bazı oyunlar tehlikeli, bazıları ise çok daha tehlikelidir. Elektronik video oyunları uzun yıllardan beri zaten tehlike sınıfında değerlendiriliyordu. Şimdi yenileri çıktı. Bunlar tehlike sınırlarını o kadar zorladılar ki, eski oyun bağımlıları bile kıyasıya eleştiriyorlar.

Zaman israfına yol açan oyunlar, yaklaşık 50 yıldır araştırmalara konu oluyor. Bunların insan beynindeki tahribatı ve değişiklikleri ispat edildi. Eskiye rahmet okutan daha tehlikeli oyun türlerinin zararları bilinmesine rağmen ispat edilmesi uzun yıllar alacak. Bu oyun türü, interaktif oyunlar olarak isimlendiriliyor.
Oyuncuların birbirleriyle etkileşime geçtikleri interaktif oyunların tehlike noktalarına temas etmeden, beyinde gerçekleştirdiği değişikleri ispatlayan araştırmaları sıralayalım:

Beyni tahrip eden bağımlılık

2012 yılında Çin’de yayınlanan bir araştırmada, bilgisayar oyunu bağımlısı tanımına uyan, 17 ergen ile cinsiyet, yaş ve eğitim seviyesi aynı, oyun oynamayan 24 ergenin beyni karşılaştırıldı.

Oyun oynamayan grubun risk alma testlerinde, ilk başta yüksek puanlar aldığı tespit edildi. Böylece strateji oyunlarının özgüveni yükselttiği ve cesareti geliştirdiği iddialarının gerçeği yansıtmadığı anlaşıldı. Araştırma derinleştikçe MRI görüntülerinde oyun oynayan grubun frontal loplarına uzanan bağlantıların, diğer deneklere göre daha az olduğu tespit edildi. (Ezber hızını, zekâ seviyesini etkilediği bilinen bağlantılar.) Oyun bağımlılarının beyni, MRI cihazında nikotin bağımlılarıyla aynı görüntüyü vermişti. Kore’de yapılan farklı bir araştırmada ise bilgisayar oyunlarının beyin yapıları üzerindeki tahribatları gözler önüne serildi.

İnternet ve oyun bağımlısı teşhisi konulan 15 genç erkeğin beyin yapıları, oyun oynamayan gençlerin beyin yapıları ile karşılaştırıldı. Bağımlı gençlerin beyinlerindeki orbitofrontal kortekslerinin diğer gençlere göre daha küçük boyutta olduğu görüldü. Aynı durum genelde obsesif komplusif bozukluk teşhisi konulan hastalarda da gözlemleniyordu. Bu araştırmada ilk defa oyun bağımlılığının adı “hastalık” olan bir beyin hasarına yol açtığı tespit edilmiş oldu.

Yazacağım son araştırma ise hepsinden daha enteresan. Çinliler, 2016 yılı içinde yeni bir araştırma yayınladılar. Bilgisayar oyuncularının beyinlerinde konuşma, hafıza motor, hissiyat, hedef belirleme, uygunsuz duyguları bastırma alanlarındaki değişimi içine alan geniş kapsamlı bir araştırma yaptılar. Neticede çevrim içi geçirilen sürenin artmasıyla gençlerin beyin alanlarında küçülmelerin arttığı tespit edildi. Öyle ki, bazı durumlarda söz konusu alanlarda %20 oranında küçülme yaşanmıştı.

Bu kapsamlı araştırmanın en dikkat çekici neticesi, hiç şüphesiz bilgisayar oyunlarının beynin hafıza merkezine verdiği tahribatın ispatlanmış olmasıydı. Özellikle beyindeki sağ parahipokampal giruslardaki beyaz madde bağlantılarındaki çeşitli anormallikler hepsinde ortak olarak gözlemlendi.

Özetleyecek olursak, son yıllarda dünyanın farklı yerlerinde bilgisayar bağımlısı olarak tanımlanan gençler üzerinde ciddi araştırmalar yapıldı. Araştırmalarda oyun bağımlılığının beyinde kalıcı tahribata sebep olduğu tespit edildi. Özellikle bilgilerin geçici olarak depolandığı hızlı hafıza ile ezberlerin geri çağrıldığı hafıza arasındaki irtibatın ciddi oranda azaldığı anlaşıldı.

Bunun yanında, bağımlıların karar verme hissiyatı üzerine olumsuz etki ettiği için bilgisayarı kapatmaya karar veremedikleri anlaşıldı. Bu tahribatın tamamı oyun bağımlılarında görülürken aynı tahribat alkol, eroin ve kokain bağımlılarında da görülüyor.

Davranış bağımlılığı

Davranış bağımlılığı, sigara ve alkol bağımlılığı kadar sinsidir. Sosyal medya ve oyun bağımlılığı da bir tür davranış bağımlılığıdır. Çünkü bilgisayar oyunları ile diğer bağımlılıklar, beyinde aynı devreler üzerinde etki gösterir. Aslında, oyun ve alkol gibi bağımlılıkların arka planında bir sebep vardır. O sebep de gençlerin ihtiyaçlarında gizlidir.

İnsan tabiatı itibariyle, gençlik döneminde ruhunu, arkadaşlık, inanç ve ibadet yönünden doyurmaya bağımlı olacak şekilde donatılmıştır. O yüzden gençlerin sosyal medya üzerinden etkileşim kurmaları, interaktif oyunlar oynamaları ve diğer kötü alışkanlıklara bağımlılığa meyilli olmaları, bu boşluğu doldurma maksadından kaynaklanıyor. İyi yerden ihtiyaçlarını karşılamazlarsa, kötü yöne doğru meyil kaçınılmaz oluyor. Boşluklar doldurulur. Çünkü fizik boşluk kabul etmez.

Bir uyarı

Sosyal medyadaki sitelerden girilen oyun türleri, oyuncuların iletişim kurmalarına da imkân sağlıyor. Bu tür oyunlar yetişkinleri zayi ettiği gibi özellikle çocukların istismarına da zemin hazırlıyor. Oyun için uyarı yazıları yayınlayan kurumlar oldu. Ancak tehlike grubundaki çocuklar için yeterince etkili olamadı. O yüzden:

İhbar etmek dışında, hesaplarınızdan oyunu tamamen kaldırmanız gerekiyor. İlgili hesaba giriş yaptıktan sonra Ayarlar>Engelleme kısmına girin. Ardından ‘Uygulamaları Engelle’ kısmına girin. Boş alana Avataria veya diğer oyun ve uygulamaların adını yazın. Bu engellemeyle birlikte artık oyun o hesapta açılmayacaktır. Çocuğunuz kendine yeni bir hesap açtığında bu oyuna tekrar girebileceğini de unutmayın. Ancak sosyal medya hesaplarını hiç kullanmıyorsanız, zaten problemi başlamadan bitirdiniz demektir.

Bir hikaye

Aklı kıtlardan birinin eline “ilm-i kıyafet”e dair bir kitap geçer. Okurken şöyle bir cümle ile karşılaşır:
“Bir adamın başı küçük, sakalı ve boyu uzun olursa aklı kısa olur.”

Meğer kitapta tarif edildiği gibi adamın, başı küçük, sakalı ve boyu uzundur. Bir kendine bakar, bir de tarife. Sonra kendini bu tarifin dışına çıkarmayı düşünür. Ne yapsın, başını büyütmesi ya da boyunu kısaltması mümkün değil. “Bari sakalımı kısaltayım.” diyerek, çakmağı alır, sakalının üstünden tutup alttan tutuşturur. Sakalının alt kısmı yanar, parmaklarının ucuna dokununca elini çektiği gibi ateş sakalı sarar. Az sonra yüzü yara bere ve is içinde cascavlak kalır. O zaman okuduğu yazının altına şu notu düşer:
“Bu sözün doğru olduğu şahsım tarafından bizzat test edildi, onaylandı.”

Bağımlı mısınız?

• Boş vakitlerinizi çoğunlukla bilgisayar oyunları oynayarak geçiriyorsanız,
• Ders notlarınız kötüyse,
• Oyun oynamadığınızda ya da bilgisayar başında vakit geçirmediğinizde asabileşiyorsanız,
• Bilek, el ve parmaklarınızda klavyeyi aynı şekilde kullanmaktan dolayı rahatsızlık görülüyorsa,
• Göz kuruması ve buna bağlı görme bozukluğunuz varsa,
• Bilgisayar başında kalmak için yemek yemeyi aksatıyor ve kişisel bakımlarınızı ihmal ediyorsanız,
Siz de bir bilgisayar ya da oyun bağımlısısınız.

Bu durumda aklı kıt adamın sakalını tutuşturduğu hikayedeki gibi bir yerinizi tutuşturmanıza gerek yok. Yavaşça odanızdan çıkın, bir köşeye geçip biraz kitap okuyun.

Beyninizi “dengeli” şekilde uyaran diğer faaliyetlerle meşgul olun. Odanıza geri döndüğünüzde yaşadığınız çevrenizi oyun ve bilgisayarı dışarda bırakacak şekilde yeniden kurgulayın.

Dünyada ortalama bir bilgisayar bağımlısı 21 yaşına kadar 10 bin saat bilgisayar başında kalıyor. Unutmayın ki, bir alanda 10 bin saat pratik yaparsanız, o işin ustası olabilirsiniz. Bilgisayara meyilli, bağımlılığa yatkın, sosyal medyaya hevesli biri iseniz, kendinizi bir işin ustalığına adayın. 10 bin saat olmasa da göreceksiniz ki bilgisayardan kurtardığınız her bir saatin size geri dönüşü bambaşka olacak. Kendinize ve uzmanı olmak istediğiniz işinize ayırdığınız her bir saat size çok daha faydalı olacaktır.

En Yeniler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı