Araştırma

En Sabırlı Ağaçlar Göknar

Göknarlar yaz kış yeşil, uzun boylu, gösterişli orman ağaçlarıdır. Gövde şekilleri piramidal veya konik biçimlidir. Birinci sınıf orman ağacıdır ve tepeden aşağıya kadar dallanma gösterirler. Altı ayda olgunlaşan kozalakları dik olarak dururlar. Açık yeşilden kahverengiye dönüşen kozalaklar bol tohum yılında bulundukları ormana ve ağaca olağanüstü bir güzellik katar.

Göknarlar 35-40 türle dünyanın kuzey yarıküresinde, nemli ve ılıman bölgelerindeki ormanların asli ağaç türleridirler. Anadolu’da ise dört kardeşle temsil edilmektedirler. Bu kardeşler denizlerden gelecek tehlikelere karşı adeta ülkemizin sınır nöbetini tutmaktadırlar. Doğu bölgeleri hariç denize kıyısı olan hemen her tarafta bulunmaktadırlar. Karadeniz’de Kızılırmak’ın doğusunda Doğu Karadeniz Göknarı, Kızılırmak’ın batısında, Marmara’da Trakya’da Uludağ Göknarı, Ege ve Akdeniz Bölgesinde Toros Göknarı ve Kaz Dağlarında, Ege’de Kazdağı Göknarı şeklinde adlandırılmışlardır. En güzel ormanları; Ayancık, Ilgaz dağları, Bolu-Seben dağları, Boyabat-Göktepe’de, Abant ve Uludağ’da ve Mersin Gülnar’dadır.

Halk arasında Karadeniz’de Soç, Ege ve Akdeniz’de Semaver ağacı olarak tanınırlar. Denizden 300 m -2000 m yükseltiler arasında doğal yayılışlarını yaparlar. 300 sene kadar yaşayabilmektedirler.

Anadolu’da bulunan dört göknar kardeşin birbirlerinden ayırt edilmeleri oldukça zordur. Hemen hepsinin ortak özelliği aynı konik bir form yapısına sahip olmaları ve ibrelerinin altında iki adet beyaz çizgilerinin olmasıdır. Kazdağı göknarı diğerlerine göre daha hızlı büyür. Uludağ göknarında tomurcuklar reçineli, genç sürgünler çıplaktır. Toros göknarı diğerlerine göre daha mat renkli ve biraz daha sert ibrelidir. Göknarların önemli ayırt edici özelliklerinden birisi ise ışıksızlığa tahammülleri, yani gölge ortamlarına dayanıklı olmalarıdır. Işık bitkilerde büyümenin ve gelişmenin katalizörüdür. Çoğu ağaç türü ışık alamayınca birkaç yıl içerisinde ortamdan silinirken göknarlar az bir ışıkla, sabırla, 70 -80 yıl yaşayabilmektedirler. Boyları genellikle 30-40 metreyi bulmaktadır. iyi yetişme ortamlarında ise 50-60 mye kadar
büyüyebilmektedirler. Göknarlar, Türkiye’ de servetçe en zengin ormanları oluştururlar. Türkiye’de toplam 670.390 hektar alanda yayılış göstermektedirler.

Göknarlar kalp kök yapan ağaçlardır. Derin, nemli ve iyi havalanabilen topraklarda iyi gelişirler. Gölgeye çok dayanıklıdırlar. Çok sıcak ve şiddetli rüzgâr alan yerlerden hoşlanmazlar. Soğuğa, kirli havalara ve zehirli gazlara karşı duyarlıdırlar.

Genellikle saf ormanlar kurmalarına rağmen Karadeniz bölgesinde sarıçam, karaçam, doğu ladini, doğu kayını ve meşe ile Ege ve Akdeniz bölgesinde karaçam, sedir ve ardıçlar ile karışımlar yaparak koyu rengi ile bulundukları yerin peyzaj değerinin artırırlar.

Göknarın beyazımsı odunu yumuşak ve dayanıksızdır. Geçmişte daha çok yakacak odun, maden direği ve demir yolu inşasında kullanılmakta iken bugün beyaz rengi ile doğrama ve mobilya sektöründe yeniden keşfedilmiştir. Kırsalda odunundan külek, kürek, elek gibi malzemelerin yapımında da yoğun olarak kullanılmaktadır. Asli ürünü olan kerestenin yanında, kabuk ve yapraklarından elde edilen reçinesi kimya sanayiinde koku ve tat verici olarak kullanılmaktadır.

Ormancılıkta endüstriyel kullanımlarda göknar ağacı gördüğü ekonomik, kültürel ve sosyal hizmetlerin yanında ekosistem zenginliğinin korunması ve bu zenginliğin yaşatılmasında da önemli bir değer olarak karşımıza çıkmaktadır. Üretimi tohumla veya kalem aşısı ile gerçekleştirilmektedir. Tohumlar sonbaharda veya soğuk katlamadan sonra ilkbaharda ekilirler. Dekoratif görüntüsü ve gençliğinde yavaş büyümesinden dolayı park ve bahçelerde süs bitkisi olarak tercihen kullanılmaktadırlar.

Daha Fazla Göster

En Yeniler

Başa dön tuşu
Kapalı