Medya

Okuduğunuz Haberleri Robotlar Yazıyor

Birisi size: “Artık internette okuduğumuz haberleri de robotlar yazacak.” dese inanır mıydınız? Geliştirilen yeni robotik sistem ile artık internet üzerinde yer alan haberleri robotlar yazmaya başladı. Yoruma kapalı haberleri derlemek için işe alınan robot gazeteciler, işi aynı merkezden üretilen haberleri, el değmeden yaygınlaştırmaya kadar götürdüler.

Habercilik dediğimiz zaman akla ilk fikir işçiliği kavramı gelir. Yani bir gazeteci; olaylara her yönü ile bakıp gerekirse geçmiş birikimlerini de kullanarak halkın doğru bilgiye ulaşabilmesi için üretir ve ortaya yazılı ürün koyar. Bu, gazetecinin asıl yapması gerekendir. Oysa günümüzde, gelişen teknolojinin habercilik alanına da el atacağı kimin aklına gelirdi?

İnternet teknolojilerinin özellikle 2000’li yıllarda hızla gelişmesi, haberciliğin zamanla baskılı gazetecilikten dijital gazeteciliğe kaydırdı. Hemen arkasından da sosyal medya ve internet haber siteleri, insanların gazete almak yerine haberleri internetten takip etmesine sebep oldu. Son yıllarda bu hıza bir de robot gazeteciliği eklendi. Peki, tam olarak nedir bu robot gazeteciliği?

En basit ifadeyle “Robot” demek, haberleri canlı canlı bir gazetecinin oturup yazması değil de internet ortamında geliştirilen yazılımların, programların gündemde sık kullanılan konu ve kavramları bir araya getirerek haber oluşturması demektir.

Gazetecilik yapmadan önceki robotlar

Aslında bildiğimiz tabir ile “Robot teknolojisi”, günümüze gelindiğinde insan hayatının vazgeçil(e)mez parçalarından birisi haline geldi; çamaşır ve bulaşık makineleri, mutfak robotları, araba fabrikalarında el değmeden arabanın bütün parçalarını birleştiren robotlar ve hatta yürüyebilen, konuşabilen çay getiren vs…
Konuya tepeden baktığımız zaman, robotların hayatımızda ne kadar önemli olduğunu görebiliyoruz. Fakat bir de hayatımızda büyük önemi olan fikri, düşünceyi, yazmayı ve çizmeyi elimizden alan robotlar oluşmaya başladı. Bunlardan birisi de robot gazeteciliği çerçevesinde haber yazan ve sunan internet robotları. Ancak bunlar bir merkezden ortaya çıkarılan haberleri “robot gibi tekrar edip” duruyorlar mı yoksa yapay zekâlarıyla, devir daim eden haberleri mi takip ediyorlar? Detaylara bakalım:

Gazeteciliğe başlayan robotlar

Robot gazeteciliği ilk olarak 2006 yılında Thomson Reuters’in finans haberlerini derlemek için algoritmaları kullanacağını açıklaması ile karşımıza çıktı. Kasım 2010’da ise dijital medya şirketi Statsheet, kolej basketbol takımlarının 15 binden fazla maçına ilişkin oyun ön izlenimlerini içeren haber metinlerini her ay, insan müdahalesine gerek kalmaksızın haberleştirmiştir. Bundan sonra algoritmalar, oyun istatistikleri ve bir dizi basmakalıp söz aracılığıyla otomatik olarak haber yazabilecek kabiliyete ulaştı. Böylece robot haberciliğinin temelleri atıldı.

Los Angeles Times’ın cinayet raporları ise otomatik gazeteciliğin erken dönem örneklerinden kabul edilmektedir. Projenin Ocak 2007’de piyasaya sürülmesinden önce gazetenin basılı hali, Los Angeles’ta kaydedilen yıllık yaklaşık bin cinayetin yalnızca en sansasyonel olan yüzde onunu haberleştirmekteydi.
Alandaki bu ilk gelişmelere rağmen, bazı kaynaklar Los Angeles Times’ın 2014 yılında deprem ile ilgili bir haberi otomatik yazılım sayesinde hızla yayınlamasını, gerçek anlamda robot gazeteciliğinin ilk örneği olarak kabul etmektedir. Ken Schwencke tarafından yazılan algoritma sayesinde haber, depremin meydana gelmesinden yalnızca üç dakika sonra yayına girmiştir.

Yine alandaki örneklere paralel olacak şekilde, Automated Insights ve Narrative Science, otomatize haber içeriği sağlayan öncü kuruluşlar olarak kabul edilmektedir. Örneğin Nortwestern Üniversitesi’nin akademik bir projesi olan StatsMonkey, Narrative Science’ın ilk prototipi olarak beyzbol maçlarını özetlemiştir.
Bu gelişmeden kısa bir süre sonra Forbes, ilgili kuruluşlarla otomatik haber içeriği üretimi konusunda anlaşma sağladı. Associated Press ise Automated Insights ile ortaklık kurduğunu açıklayarak üç aylık finansal raporlarını otomatik olarak oluşturacaklarını duyurmuştur. Böylece otomatik haber içerikleri, özellikle ana akım medya kuruluşlarında, belirsizliğe ve yoruma kapalı metinlerin oluşturulmasıyla hızla haber odalarına eklemlenmeye başlamıştır. Amerikan medyasının dışında dünyanın diğer ülkelerindeki şirketler de otomatik yazılımlar tarafından oluşturulmuş içerik akımına uymuş durumdadır.

El değmeden servis edilen haberler dönemi

Robot gazetecilik olarak adlandırılan bu otomatizasyon süreci, bilgisayarlı gazeteciliğin yeni bir dönemi olarak kabul edilmektedir. Bu gazetecilik türü otomatize içerik, algoritmik haberler, web 3.0 gazetecilik, robo-gazetecilik, otomatize haber yazılımı, yazılım tarafından oluşturulan içerik ve otomatik olarak üretilen içerik gibi başka adlarla da anılmaktadır.

Kavram en basit şekliyle, başlangıçtaki programlama aşaması dışında insan müdahalesi olmaksızın veriyi haber metnine dönüştüren algoritmik süreç olarak tanımlanabilecektir. Başka bir anlatımla robot gazetecilik, algoritmaların belli konulardaki haber klişelerini depolayıp anlamlandırması sonucunda güncel verilerden benzer otomatik haber metinleri oluşturulmasıdır. Yani en basit anlatımla, adı üstünde robotlaştırılmış internet sitelerinin haberi el değmeden kendiliğinden oluşturup yazması ve servis etmesidir. Bu da aklımıza, belki ileride televizyon haberlerini de robotların sunabileceğini getiriyor.

Peki, bütün bunları okuduktan sonra aklımıza şu soru gelmiyor mu? “Artık haberleri robotlar yazacaksa, o haberi oluşturan muhabirler ve servis edenler ne iş yapacak? Yorumsuz, hissiyatsız üretilen haberler…”
Bütün bu gelişmeler bize gösteriyor ki geleneksel medya kanallarından yeni dijital medya kanallarına geçiş yapan haber kuruluşları, dijital alanda da yeni bir devrim yapıp robot gazeteciliğini üst konuma taşırsa, birçok gazetecinin (fikir işçisinin) vazifesini robotlara teslim etmesi gerekecek. Bunun yanında yayın politikalarına aykırı gelen haberlerin cezalandırılması veya soruşturulması için de başvurulması gereken muhatabın yine robotlar olacağı açıktır.

En Yeniler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın

Kapalı
Başa dön tuşu
Kapalı