Aile Özel

Sadık Okur Çekirdekten Yetişir

Çocuklara Kitap Nasıl Sevdirilir?

Doğumdan sonraki ilk üç yılda bebeğin zihin gelişimini %80 oranında tamamlandığını biliyor muydunuz? Zihin gelişiminin neredeyse tamamlandığı bu dönemde bizim de bebeğimize faydalı olacak şeylere kafa yormamız gerekiyor. Daha güzel bir zihin gelişimi için ona nasıl yardımcı olabiliriz? Sorumuzun cevabı yazımızda.

Büyük kızım Zeynep Sude’ye 6 aylık iken kitap dinletmeye başladık. Bazen ona uygun geleceğini düşündüğümüz kitaplar seçtik bazen de yavaş bir ses tonuyla Kuran-ı Kerim okuduk. Okunan bu kitapları anlayamasa da babasının kucağında merakla dinlerdi. Zaman zaman aynı kitapları kendisi okuyormuş gibi yapar, babasının yaptığı taklitleri, ses tonunu, mimikleri yapmaya çalışırdı. İlk başta işe yaramaz gibi görülen okuma davranışımızın pek çok faydasını gördük. Kızımız hiç ummadığımız anda çok güzel, yerinde cümleler kuruyordu. “O yaşta bu kelimeyi nasıl söyledi, nereden biliyor” diye şaşar kalırdık. Ayrıca kendine güveni olan sosyal bir çocuk olarak büyüdü.

Sadece bu misal değil bu konuda yaşanmış birçok güzel hadise verilebilir.   Zaten bebeklerimiz için kitap okumanın önemine daha önceki sayılarımızda kısa da olsa değinmiştik. Bu yazımızda bu konuyu tek başına ele alıp üzerinde daha geniş durmaya çalışacağız.

Bizden önceki nesiller elbette çocuklarını kitap okutarak büyütmediler. Ancak artık devir değişti. Bebeğimiz daha çocuk olmadan tehlikelerin etrafını sarabileceği bir dünyaya adım atıyor. Bu yüzden çok erken yaşlarda düşünebilme becerisini ona kazandırmak zorundayız. Kitap okuma işi bir taraftan onun zihni gelişimine destek olurken, diğer taraftan da bebeğimize soracağımız küçük soru cevaplarla ona düşünme pratikleri yaptıracağımız güzel bir ortama dönüşebilir. Bu yüzden kitap okuma adımı bebeğimizin birkaç yönlü gelişimi için faydalı olacaktır.

Ancak yine de birçok ebeveyn, bebeklerine kitap okumanın faydalarının farkında değildir. Oysaki 6 aylıktan itibaren bebekler kendilerine güzel hikâyeler okunmasından, okunan hikâyelerdeki resimleri takip etmekten çok hoşlanırlar. Ayrıca ona kitap okumakla aranızda sıcak bir ilişki kurulacağını da unutmayın. Sizinle onun arasındaki bağların güçlenmesini, düşünme becerisinin gelişmesini, bebeğinizin sosyalleşmesini, konuşma ve dil gelişimini, dikkat süresinin artmasını, dinleme becerisinin kazanmasını ve daha sayamadığımız pek çok fayda sağlayacaksınız.

Bu faydaların bebeğinizde görülebilmesi için onunla her gün kitap okumaya özen gösterin. Ona sadece dinlettirmeyin düşünme becerisini arttırmak için kitaplardaki resimler hakkında onunla konuşun. Konuşma cümlelerinizin net ve anlaşılır olmasına özen gösterin. Konuşmalarınızda jest ve mimiklerinizi de kullanın. Okurken çocuğunuzu da masala dâhil etmeyi unutmayın. Sürekli okumak yerine zaman zaman durun, ona masal veya resimler hakkında sorular sorun. Masal içindeki karakterin özelliklerine göre ses tonunuzu değiştirin. Yüzünüze mimikler katın.

Öğrenmese de anlar

Kitap okurken çocuğunuzun ilk başta bir şeyler öğrenmesi mümkün olmayabilir. Siz onunla ilk günlerde keyif almasına ve kurulan iletişime odaklanın. Çocuğunuz zaten okuduklarınızla gördükleri arasındaki bağlantıyı zaman içinde kendi başına kuracaktır.

Bunun yanında unutmayın ki bebekler kitaplardaki büyük ve canlı renkli desenleri izlemeyi ve ebeveynlerinin ağzından çıkan uyumlu, müzikal kelimeleri dinlemeyi severler. Bu yüzden bebeğinize birebir kitapları siz okuyun. Bunu fırsat bilerek onunla hem öğretici hem de keyifli vakitler geçirmeye çalışın. Aynı kitabı bıkmadan tekrar tekrar okumak zorunda kalabilirsiniz. Bazen de okunan kitap hakkında konuşmaya ve sorular üretmeye başlayan çocuğunuzun arkası kesilmeyen sorularına cevap vermek zorunda kalabilirsiniz. Bunlar sizi sıkmasın çünkü artık emeğinizin karşılığını almaya başladınız demektir.

Bu aşamadan sonra eğer isterse okunacak kitabı çocuğunuzun seçmesine izin verin. Az sayfalı olmasına, sayfaların sağlam ve yeterince kalın olmasına, çok resim az yazı içermesine, renkli ve büyük resimli olmasına, müzikli, hayvan, taşıt ve çevresel sesler çıkaran, içeriğinin şiddet, korku ve fantastik öğeler içermemesine, uzman kişilerce hazırlanmış olmasına dikkat etmeniz yeterli olacaktır.

Uzmanlar kitap okuma zamanı için farklı tavsiyelerde bulunuyorlar. Sabahları, gece uyumadan veya uykudan önce olması en yaygın bilinen zamanlardır. Bunun yanında yaş olarak erken yaşlarda çocuğunuza kitap okumaya başlamak ve aralıksız okumalara devam etmek neticenin alınmasında en etkili yol olarak biliniyor. Bu erken dönem hayat boyu sürecek bir okuma sevgisinin aşılanması açısından kritik yıllardır.

Son olarak ebeveynlerin sık yaptığı bir hatayı anlatmak istiyorum. Ebeveynler çocukları okuma yazma öğrendikten sonra kitap okumayı kesiyorlar. Uzun uğraşlar sonunda meyve vermeye başlayacak olan ebeveyn ile çocuk arasındaki iletişim bağı kitaplar üzerinden ahlak ve kültüre doğru götürülmesi gerekirken koparılıyor. Bu yüzden okumayı da yürüme gibi düşünün. Önce okuyarak gösterin. Sonra o okusun siz dinleyin. Sonra beraber okuyun arada o sorsun siz cevap verin. Fırsat buldukça onun erdemli, dürüst, ahlaklı, itikadı sağlam, büyüklerini tanıyan ve seven birisi olması için emek verin. Aldığınız neticeleri gördükçe çok mutlu olacaksınız.

Çocuğunuza kitap okuma pratikleri

  • Başlangıç tarihi yoktur. Doğduğu andan itibaren bebeğinizle kitap okumaya başlayabilirsiniz.
  • Kitap okurken bebeğinize yakın olun. Onu kucağınıza alın. Bebeğiniz siz kitap okurken kendini mutlu hissediyorsa ileride de kitap okurken iyi duygular hissedecektir.
  • Kafiyeli kitaplar seçin. Kafiyeler dil ahenginin ve yapısının geliştirilmesine yardım eder. Ayrıca kelime hazinesinin gelişmesi için önemlidir.
  • Bebeğinizin kitabı tutmasına izin verin. Bebekler kitapları kendi elleri ile ve ağızları ile keşfetmek ister. İçinden hareketli parçalar çıkan ya da dokusunu hissedecekleri kitapların yanında dayanıklı olmasına da özen gösterin.
  • Ona model olun. Bebekler ailelerini kitap okurken gördüklerinde kendileri de kitap okumaya heveslenir.
  • Pekiştirin ve geliştirin. Bebeğinizi konuşmaya başladığında kelimelerini geliştirin. Bebeğiniz köpeğini gösterip hav dediğinde “evet bu köpek, köpekler hav diye ses çıkarır” şeklinde çocuğunuzun kelime hazinesini geliştirin.
  • Kitap okumayı eğlenceli hale getirin. Bebeğiniz kitap okumayı zevksiz bir şey olarak düşünmemeli. Bu sebeple okunan kitaptaki varlıklara uygun sesler çıkararak şarkılar, tekerlemeler söyleyerek kitap okumayı eğlenceli hale getirin.
  • Kitapları çocukları ulaşabileceği yerlerde bulundurun. Odasındaki kitapları rahatça ulaşabileceği bir yere koyun. Kendi kitapları ile oynamasına ve okumak için kendi istediğini seçmesine izin verin. Yırtarsa endişe etmeyin. Bebeklerin kitapla böyle de tanıştığını unutmayın.
  • Ne zaman durmanız gerektiğini bilin. Çocuğunuzun ilgisi dağıldığında ya da dikkatini toplamakta zorlandığında okumaya bir süre ara verin.
Etiketler

En Yeniler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı