AraştırmaKültür SanatTarih

Saydnâme

Avlanmanın Kitabı

Helalliğin inceliği, avcılık kitaplarında bile yer alıyor…

Her ava giden avlayabilir mi yahut her öldürülen hayvan helal midir? Elbette ki değildir.

Hangi hayvanın helal hangi hayvanın haram olduğu kadar onu avlama yönteminin de haramlık ve helallik hususları hayati önem arz eder. İşte bu konu ile alakalı Halilullah b. Abdulgaffar Fâzıl El-Kirmânî 15.asırda kaleme aldığı Saydnâme de kısa, öz ve net bir risale olarak bizlere yön göstermektedir.

“Sayd” kelimesi Arapçada “av” anlamına gelmektedir, nâme ise “yazılı eser, kitap” anlamına gelen Farsça bir kelimedir. Av kelimesi burada iki anlamda kullanılmaktadır. Birincisi avlanmak yani av tutma eylemidir. İkincisi ise tutulan hayvanın kendisidir. Bu minvalde “Av ve Avcılık Kitabı” olarak Türkçeye çevrilebilir.

Hayatı hakkında hiçbir malumata sahip olamadığımız Kirmânî, Saydnâme’de belirttiğine göre dili Arapça olan bu eseri Farsça‘ya tercüme etmiştir ve tercüme esnasında da eseri zenginleştirmiştir. Eser av ve avcılığın adap ve erkânına dair önemli bilgiler ihtiva etmektedir.

Avcı hayvanların belirlenmesi

Avlanacak hayvanlar ve avlanmayacak hayvanların belirtilmesinden öte bu eylemi gerçekleştirirken kullanacağımız, avcı hayvanları ve bunların mahiyetlerini anlatmaktadır.

Şöyle ki; İhrama girmiş kişiye avlanmak haramdır. Bunun dışındaki insanların avlanması ise mubahtır. Eskiden de günümüzde de avlanırken yalnızca silah kullanılmaz. Av yoldaşı olarak av köpekleri, özellikle zağarlar ve günümüzde pek yaygın kullanılmasalar da doğan, şahin, karakuş ve kerkenez gibi hayvanlar kullanılmaktadır. Bu hayvanların eğitimli olması avın sıhhati için elzemdir. Peki, bu hayvanların eğitimli olduğuna nasıl hükmederiz?

Ya da bu hayvanlara her zaman güvenebilir miyiz? Bu hükmü vermek aslında oldukça kolay. İşin zor yanı bu hayvanları iyi şekilde eğitebilmek olsa gerek.

Köpek nasıl av köpeği olur?

Köpeğin eğitimli olduğu, yani av köpeği olduğu şöyle anlaşılır; köpek üç defa avın üzerine gönderilir ve üç seferde de avı yemezse o köpeğin eğitimli olduğuna, onun bir av köpeği olduğuna hükmedilir ve o köpekle avlanan hayvanın eti helal sayılır.

Doğan, şahin, kerkenez ve karakuş gibi yırtıcı kuşlarda ise kuş, avın üzerine sürüldüğü vakit kuş avın üzerine atlıyorsa ve çağırıldığı vakit geliyorsa, o hayvanın avladığı av yenilebilir. Çünkü köpek yemeye karşı çok iştahlıdır, avladığı hayvanı yemeyip sahibi gelene kadar bekler ve avı muhafaza ederse kendi alışık olduğu saldırganlığını terk etmiş olur. Yabani kuşlar ise çağrıldıklarında geliyorlarsa eğitilmiş sayılırlar çünkü isimleri gibi yabani kuşlar kaçmaya meyyaldir. Aksi takdirde iki durumda da avlanan hayvanın eti yenmez.

Av hayvanı avı yakalayıp getirdiğinde avın üzerinde av hayvanının avladığına dair bir emare görmek çok önemlidir. Zira av, av hayvanı tarafından değil de kaçarken düşüp kendi kendine ölmüş olma ihtimali de vardır ki bu halde o hayvanın eti yenmez.

En Yeniler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı