Gıda AnalizSeyahat

Taş Köprü Sarımsağı Çin Sarımsağına Karşı

İkisi de beyaz; ancak yüksek aroması ile Taşköprü sarımsağı, Çin sarımsağı karşısında farkını ortaya koyuyor. Rekor seviyedeki fiyatı ile dikkat çekse de küçük aile işletmeleri, üretimden pazarlamaya bu “beyaz altın”ı elde tutmaya çalışıyor.

Bir pazar günü evinizde otururken içeri bir ses dolar. “Mahalle sakinlerine duyurulur. Kastamonu Taşköprü sarımsak geldi. Kilo 10 lira. Yemeğine, cacığına, turşuna, sucuğuna… Kastamonu’dan sarımsak geldi. Türkiye’nin en meşhur, en kaliteli kışlık sarımsakları geldi.” Bu sesleri Taşköprü’de duyamazsınız; çünkü onlar işinin başında. Düşünürsünüz sonra, sarımsağın değerini ve ederini. Belki de pazarda satılan Çin sarımsağının ruhsuzluğu ve aromatik özelliğinin az oluşu canınızı sıkar. Hesap yapmaya başlarsınız. Çin nerede, Taşköprü nereye?

Köklü bir mazisi olan Taşköprü’nün nüfusu 38.000, Çin’in nüfusu 1 milyar 386 milyon. 2017 yılında dünyada 6 milyon hektar alanda 28 milyon ton sarımsak üretilmiş. Taşköprü’nün sarımsak üretimi yıllık ortalama 10 bin ton. Çin yıllık üretimin yaklaşık yüzde 80’ini 1.5 milyon ton ile tek başına gerçekleştiriyor. Dünyanın toplam sarımsak ihracatının yüzde 78’i ise ellerinde.

Sucuk ve sarımsak ikilisi

Taşköprü’nün sarımsakları da taş gibi sağlam. Sarımsak piyasasının belirlendiği Taşköprü pazarından sonra Alatarla’da(Germeç) sarımsakla dolu ticarethanedeyiz. Mehmet Bey, yıllardır piyasayı takip ediyor. Her yıl tezgâhından 500 ton sarımsak Türkiye’ye dağılıyor. Sucukluk sarımsaktan, diş sarımsağa, boğumdan tohumluğa kadar her nevi işçiliği takip ediyor. Sucukluk sarımsakta firmalar, soyulmuş ve – 40 derecede şoklanmış şekilde ve soğuk havada bekletilmesini, ihtiyaç olduğunda depodan gönderilmesini istiyor. Sarımsak ticaretini yapanların böyle de bir derdi bulunuyor!

Piyasa değişmekle beraber satışlar eylül ayında şöyle şekillenmişti. Mersin sebze haline sarımsak götüren toptancıda sıralanıyor fiyatlar; sapsız ve boğumsuzlar 13-14, boğumlu ortak kalite 20-25, sucukluk 25-30, çitf-ultra kalite dediğimiz tam kabuklu ve boğumlu olanlar 30-35 Türk Lirası arasında seyrediyor. Tabii bu pazara düştüğünde 45 liraya alıcı buluyor.

Mehmet Bey sarımsağın mücadelesini veriyor. “Türkiye’de dönümünden bu kadar kazandıran başka ürün var mı sizce?” deyip, bu bölge insanın en fazla kazandığı ürün olduğu için sahipleniyor sarımsağı.

Çin sarımsağı neden çok geliyor?

Peki, Çin sarımsağına karşı nasıl bir çözüm alındığını, işin soğan gibi neticelenebileceğini sorduğumuzda; “Çin sarımsağının ortasında beyaz bir kazık olur. Hem de sarımsak aroması çok düşüktür, kokusundan anlaşılır.” diyor. Vakt-i zamanında yerli üreticiyi ve sarımsağı korumak için sarımsakta ton başına 4.000 dolar gümrük vergisi getirildiğini söylüyor. Ancak bu çözüm pek geçerli olmamış gibi. Türkiye 2019’un içinde 1 milyon dolara yakın sarımsak ithal edilmiş. Eylül ayında sarımsak 50 TL’ye kadar çıkmıştı. Çözüm olarak gümrük vergisi 1.000 dolar düşürülmüş. Bu pahalılığın sebebini sorduğumuzda “Sel ve dolu, tabiat olayları özellikle de dolu çok etkili oluyor verimin düşmesinde. Zamanında 100 dönüm ekmiştim, dolu vurunca zarar ettim. Bir daha ekmedim. Üreticinin zararı karşılanmak yerine ithal çözüm olarak sunulursa, iş Türkiye’de hayvancılığın başına gelene döner.” Akşam saatlerinde 13 ton sarımsağın İran’dan ithal edildiği ve getirildiği, bunun da piyasanın düşürülmesi için yapıldığı dillendiriliyordu. 2019 yılının ilk sekiz ayında 1.500 ton sarımsak ithalatı için 950 bin dolar ödenmesi ve en çok ithal edilen ülkenin İran olması bu bilgilere muvafakat  ediyordu.

Taşköprü’de meşhur, Antep’te daha çok

2018 yılında kuru sarımsakta dekara ortalama verim 882 kg olarak gerçekleşmiş. Ancak sarımsak dendiğinde akla Kastamonu-Taşköprü gelmesi normal; normal olmayan ise en fazla üretimin Antep’te yapılması. Yaş-taze sarımsak 30.000 ton civarı, bunun 5.000-6.000 tonunu Kastamonu 10.000-12.000 tonunu ise G. Antep karşılıyor.

Sarımsak ilk Mersin-Tece’de ince diş sarımsak olarak aralık ayının sonlarında çıkıyor. Sonra, Balıkesir, G.Antep, Birecik, K.Maraş, Konya olarak sıralanıyor. Haziran 20’sinde Antep sarımsağı bitiyor. Kastamonu’da ise şubatın ortasından martın 10’unda başlayan dikim, temmuzun 10’una kadar sökülmeyle son buluyor. En önemli husus ise sökümden sonra sarımsağın tarlada ağustosun 15’ine kadar kalması gerekiyor. Çünkü nem, erken çürümeye ve ulumaya sebep oluyor. Taşköprü sarımsağının farkı, işte burada ortaya çıkıyor. İlk yaş sarımsak, nisan ayında Antep’te çıkıncaya kadar, dayanıklılığı ve sağlamlığı ile Taşköprü sarımsağı kışı atlatabiliyor.

Anonsla pazarlama

Türkiye’nin yıllık sarımsak üretimi toplamda 140 bin tonu geçiyor, yaklaşık yüzde 25’lik kısmı taze olarak kullanılıyor. Dekar başına 1.397 kg ile Konya, 1.374 kg ile Edirne ve 1.192 kg ile K.Maraş sarımsak veriminin en yüksek olduğu şehirler olarak listeleniyor. Dekar başına verimde dünya ortalamasının 1.788 kg. (2017) olduğu göz önüne alınırsa Türkiye’deki verimin düşük olduğu anlaşılıyor.

Türkiye’de kişi başı sarımsak tüketimi, 1.5-2 kg arasında değişiyor. Küçük aile işletmelerinin piyasayı belirleme oranı yüksek değil. Sadece dikmekle kendilerini mükellef hissediyorlar. Pazarlaması ise ilginçtir ama, sarımsağı yine de bu kadar değerli kılan ve pazarlayan, her yıl sokak aralarından geçen “Taşköprü sarımsak geldi.” anonsudur. Yoksa düşük maliyetli Çin sarımsağına karşı, yerli ve coğrafi işarete sahip Taşköprü sarımsağı nasıl ayakta durabilsin!

Sarımsak Farkı

Çin sarımsağının en büyük özelliği ortasında kuru beyaz bir kazık olmasıdır. İthal olduğu ve gümrükte fazla ağırlık yapmaması için boğumsuz ve sapsız satılır, hemen belli olur.

Taşköprü sarımsağında ise ortada kuru madde bulunmaz. Uzun saplı ve boğumlu şekilde alınması gerekir. Bu, sarımsağın uzun süre dayanmasını sağlar.

En Yeniler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı