Teknolojinin Vaatleri Tehditlerini Unutturuyor

0

Bilgi teknolojileri önceki yıllara nazaran daha hızlı yol alıyor. Bunda teknolojilerin sanal dünyaya entegrasyonu ile gerçek bir dünyaymış gibi insanların ve kurumların hayatlarında girebilmesi çok etkili oldu. Ancak bilgi teknolojilerinin insan hayatına katmayı vadettiği değerleri, tehditleri ile beraber ele alıp sorgulamak gerekiyor.

[ Keramettin El ]

20. yüzyılın yarısından itibaren iletişim ve bilgi teknolojileri alanında meydana gelen büyük ve hızlı değişimler, bu süreçte derin dönüşümlere yol açmıştır. En önemli dönüşüm ise küreselleşme olmuştur. Bütün dünyadaki insanlar tek bir ağ ile birbirine bağlanan bir sisteme dahil olarak küresel medya ve iletişim sistemini ortaya çıkarmışlardır.

İletişim teknolojileri yeni bir dünya düzeni kurarken, insanları mekandan soyutlayarak zaman içinde yolculuğa çıkarmaktadır. Sunulmuş olan bu dünyayı yönetenlere de muazzam bir güç sağlamaktadır. Geniş kullanıma sahip olan bilgi teknolojileri, insanların özel hayatlarında ve çalışma hayatlarında değişiklikler yaparken, diğer taraftan da en zengininden en yoksuluna insanları ele geçirerek elektronik bir dünya kurulmasına sebep olmuştur.

Teknolojinin vaatleri ne kadar doğru?

Teknoloji ve toplum arasında kurulan ilişki modellerinden en bilinenleri, teknolojinin toplumu belirlemesi ve toplumun teknolojiyi belirlemesi şeklindedir

Teknoloji ve toplum arasında kurulan ilişkide teknoloji, insan duyularından herhangi bir tanesini öne çıkarttırken, aynı anda kullanılmayan öteki duyuları zayıflatır ve ortadan kaldırır. Ve neticede insanın kendi icadının kölesi yapar. Yani teknoloji yalnızca insanların kullandığı icatlar değildir, insanları yeniden icat eden araçlardır. Bu bakış açısı ‘teknolojik determinizm’dir. Teknolojik determinizm, teknolojik gelişmenin ekonomik kalkınmayı ve toplumsal değişmeyi sağladığı görüşü üzerine kurulmuştur.

Teknoloji toplum yapısını belirliyor mu?

Bilgi çağı olarak nitelendirilen çağın merkezinde yer alan bilgi teknolojileri, küresel dünya modelinin tam ortasında durarak bu sistemin kendini devam ettirebilmesini sağlamaktadır. Bu çağ hem toplumsal sistemlerin işleyiş şekillerinde hem de kişilerin hayat alışkanlıklarında değişiklikler meydana getirmiştir. Bu değişiklik içinde bir yanda geleceğin bu teknolojiler tarafından biçimlendirileceği ve geçmişe ait kötü olarak görülen ne varsa ortadan kalkacağına yönelik teknoDütopyacı görüş bulunmaktadır.

Bunun ötesinde, örneğin bilgisayarlar artık standart ev aletleri listesine girmeyi başarmıştır. Bu yüzden belki de yeni yüzyılda televizyon kadar yaygınlaşacaktır. Bununla beraber iş, sosyal hayat ve eğitim için televizyondan kesinlikle daha önemli bir role sahip olacağı da görülmektedir. Şu anda bu teknoloji belki televizyon ya da telefon kadar yaygın değildir, ama gelecekte bütün dünyayı uydularla doldurup, internet ve iletişim devrimini, şimdi telefon, televizyon ve hatta elektriği olmayan tüm insanlara erişilebilir kılmak gibi bir plan da düşünülmektedir.

Teknolojik uyurgezerlik

Teknolojik gelişmenin vardığı son noktadaki en çarpıcı tehdidi, insanın ayağını yerden kesmesi ve insana her şeye gücü yetecekmiş gibi bir iktidar duygusunu verebilmesidir. Özellikle üstünde durulan bu yeni teknolojilerin sorgulanmadan kabul edilişi, aslında bu teknolojilerin toplumsal hayatdaki en büyük tehlikesini oluşturmaktadır. Bu sorgulamadan kabullenişi “teknolojik uyurgezerlik” olarak tanımlamaktadır. Buna göre teknolojik yeniliklerin toplumlardaki değişimlerin temel nedeni olduğu ve insanoğlunun oturup bu kaçınılmaz sürecin işleyişini izlemekten başka seçeneğinin olmadığını zannetmek, teknolojik uyurgezerliktir.

Zamanımızın ilginç bulmacası şu ki, bu süreçte isteyerek uyurgezerliği tercih ediyoruz. Buna göre bu uyurgezerliğin oluşmasındaki ilk nokta, teknolojik gelişmelerin sebep – sonuç ilişkisi modellerinin ahlak kusurlarını aşan başka bir yönüyle ele alınmaya başlamasındadır.

Yani teknolojiler, kurulup kullanıma açıldıktan sonra insanların davranışlarında ve toplumsal kurumların yapılarında önemli değişiklikler meydana gelir. Bu fenomenle ilgili olarak ‘alternatif hiçbir şey yok’ dedirtmesi, aslında yeni teknolojinin en önemli başarısıdır. Böylece insanlarda dünyamızın çok güçlü bir şekilde telefonun, arabanın, kredi kartının ve bilgisayarın içine hapsolduğu ve hayatın onlarsız düşünülemez hale geldiği düşüncesi hakim olur.

Sonuç: Vaatler tehditlerden daha cezbedici geliyor

Bu teknolojilerin hayatlarımıza getirdiği faydaların yanında mevcut olan problemlari daha da derinleştirdiği gibi yeni problemler getirtmektedir. Bunu yaparken de teknolojilerin gündelik hayatın içine girme şekli, bu kolaylıkların ne amaçla hayatımıza sokulmaya çalışıldığı sorusundan bizleri uzaklaştırmakta ve topyekûn bir uyurgezerlik sendromu başlatmaktadır. Bu uyurgezerlik içinde toplum karşılaşılan problemlerde çözümü sürekli olarak teknolojilerden beklemektedir.

Bu teknolojiler bir yandan dijital ekonomiyi oluştururken bir yandan da dijital yakınlarını üretmektedir. Bu dijital insanlar her gün biraz daha fazla küçük elektronik cihazlarla donanan hayatın içinde yer almaktadırlar.

Ayrıca bu teknolojiler, toplum yapısı içindeki birçok kavramın içinin boşalmasına sebep olmuşlardır. Bir yandan dünyanın hiç olmadığı kadar özgürleştiği yayılırken diğer yandan da bu teknolojilerden yararlanmanın bedeli özel hayatlara ait bilgileri korumanın müşkil olmasıdır. İnsanlar daha görünür kılınmıştır. Bu görünürlük ise beraberinde çok sıkça tartışılan mahremiyet problemini getirmiştir. Bu probleme rağmen kişiler bu teknolojiyi kullanırken bilinçli teknoloji şuurundan uzak kalmayı tercih etmişlerdir. Bunun sonucunda da insanlar için bu teknolojilerin vaatleri tehditlerini perdelemiş, unutturmuştur.

Teknoloji ile ilgili bilinen genel hatalar:

  • Eğer teknoloji geliştirilebiliyorsa geliştirilmeli ve eğer gelişmişse durdurulamaz.
  • Daha büyük harcamalarla ve daha güçlü teknoloji üretilecek ve her zaman fayda sağlar.
  • Teknolojinin anlamının sosyal ve tarihî atıflarından ziyade sadece pratikliği ve maddi yönlerinde olduğunu zannetmek.
  • Araçların asla sonu belirleyemeyeceği düşüncesi
  • Teknolojinin her zaman problem değil çözüm olacak.
  • Kamuoyu ve iktidar için iyi olanın diğer herkes için iyi olacak.
  • Bir şeyi yapmak için yasal hakkın varsa, o şey yapılmalıdır.
  • Uzmanların her zaman en iyisini bildiklerine dair teknokratik yanlış.
  • Kitlelerin her zaman en iyisini bildiklerine dair fikir.
  • Daimi zafer fikri
  • %100 güvenli sistem hatası
  • Karar mekanizmasını makinelere devretme düşüncesi.
(Toplam 329 kez okundu. Bugün: 1)
PAYLAŞ:

Fikrinizi Belirtin.