Tarih

Yeni Mısır’ın Yeni Kütüphanesi: İskenderiye

70 bin metrekarelik okuma salonuyla dikkat çeken kütüphane her yıl 2 milyona yakın ziyaretçi ağırlamaktadır. Yakın devir Mısır’ın en değerli eserlerinden olan İskenderiye Kütüphanesi’nde 13 araştırma merkezi, 9 enstitü, 6 özel temalı kütüphane, 4 müze ve 15 kalıcı sergi bulunmaktadır.

[ Yrd. Doç. Dr. İsmail Numan Telci ]

Tarihçiler İskenderiye Kütüphanesi’nin yapım tarihini M.Ö. 300 yıllarına kadar dayandırır. Büyük İskender’in kurduğu şehirden adını alan bu kütüphane, ihtişamlı dönemlerinde 900 binden fazla el yazması kitap ve eseri barındırıyordu. Başlıca fizik, kimya, tıp, matematik, astronomi, edebiyat ve felsefe alanlarında eserlerin bulunduğu kütüphanede diğer dillerden Yunancaya çevrilmiş kitaplar da yer alıyordu. Müdürünün dilediği her yazılı kitabı almaya yetkili olduğu ve ülkeye giren her kitabın bir kopyasının kütüphaneye alınması, İskenderiye Kütüphanesi ile ilgili en fazla dillendirilen uygulamalardandır.

Bir ilim merkezi vazifesi gören İskenderiye Kütüphanesi, bu yönüyle dünyanın farklı coğrafyalarından bilim adamlarının şehre gelerek buradaki entelektüel hayata katılmalarının başlıca sebebi olarak görülmektedir. Yüzyıllar boyunca bilimin gelişmesine katkıda bulunan kütüphanenin kaderi bölgedeki iktidar mücadeleleri ve savaşlarla tayin edilmiştir. İlk olarak milattan önce 47 yılında Sezar’ın şehri istilası sırasında

zarar gören kütüphane daha sonra 391 yılında o dönemde resmi din haline gelen Hıristiyanlığa aykırı yayınlar barındırdığı gerekçesiyle büyük oranda yakılıp yıkılmıştır. Nihayetinde Osmanlı dönemine gelindiğinde İskenderiye şehrinde kütüphaneden eser kalmamış, elde kalan az sayıda yayın da ülkedeki diğer şehirlerdeki kütüphanelere taşınmıştır.

Mısır Devrimi Süreci ve Kütüphaneler

2014 yılının Şubat ayında Babu’l-halk ciddi bir tehlike atlatmıştır. Binanın hemen karşısında bulunan Kahire İstihbarat Merkezi’ne yapılan bombalı saldırının şiddeti kütüphanenin de önemli biçimde zarar görmesine neden olmuştur. Binanın dış duvarları tamamen yıkılmış, teşhir salonları kullanılamaz hale gelmiştir. Buna rağmen daha büyük zararlara sebep olabilecek bir yangının yaşanmaması bu süreçte yaşanan tek teselli olmuştur. Hadisenin ardından Babu’l-halk’taki kitap ve el yazması eserler Dar Al-Kütüb’ün Nil Nehri kıyısındaki şubesine taşınmıştır.

Babu’l-halk’ta yaşanan bombalama, Mısır’da 2011 yılında gerçekleşen devrimin ardından kütüphaneler ve bilim merkezlerine yönelik ilk ciddi tehdit değildi. Kahire’de 1798 yılında kurulan Mısır Bilimler Enstitüsü ve bu binada bulunan kütüphane bu anlamda en büyük hasarın yaşandığı yer olmuştur. Enstitüde 200 binden fazla, 1500 yıllarına dek uzanan gayet ender başvuru kitapları, ciltli el yazmaları, seyahatnameler ve haritalar bulunuyordu. Bu haritalar arasında da 1752’den kalma, Yukarı ve Aşağı Mısır’a ait bir atlas ile 1842’den kalma Mısır ve Etiyopya’ya ait bir Alman atlası da yer alıyor. 2011’in Aralık ayında düzenlenen gösteriler sırasında çıkan yangın Enstitü kütüphanesindeki on binlerce kitabın sonu olmuştur. Bu kitaplar arasında Enstitünün en önemli çalışması olan ve onlarca bilim adamının hazırladığı Mısır medeniyetini, coğrafyasını ve o dönemin hayatını anlatan, 1809 yılından kalma, 23 ciltlik La Description de l’Égypte da bulunmaktaydı.

İskenderiye Kütüphanesi’nin Yeniden Yükselişi

Mısır Bilimler Ensitüsü’nde yaşanan yangın ve Babu’l-halk’taki bombalama gibi hadiseler Mısır’da kütüphanelerin ve bilim merkezlerinin son birkaç yılda ciddi tehlikelerle karşı karşıya kaldığını göstermektedir. Buna karşın İskenderiye’de küllerinden doğan büyük kütüphane devrim boyunca faaliyetlerini sürdürmüştür. Projesine 1989 yılında karar verilen ve 1995 yılında inşaat başlanılan İskenderiye Kütüphanesi, 2002 yılının Ekim ayında resmi olarak açılmıştır. 220 milyon dolarlık maliyetiyle bu alandaki en büyük bütçeli yapılardan olan kütüphane 8 milyon kitaba ev sahipliği yapma kapasitesiyle inşa edilmiştir.
Ülkedeki farklı siyasi sıkıntılararağmen İskenderiye Kütüphanesi son dönemde düzenlediği programlar ve aktivitelerle ciddi manada ilgi görmeye devam etmektedir.

70.000 metrekarelik okuma salonuyla dikkat çeken kütüphane her yıl iki milyona yakın ziyaretçi ağırlamaktadır. Yakın devir Mısır’ın ürettiği en değerli eserlerden olan İskenderiye Kütüphanesi’nde 13 araştırma merkezi, 9 enstitü, 6 özel temalı kütüphane, 4 müze ve 15 kalıcı sergi bulunmaktadır. Bu anlamda sadece bir kütüphane değil, bir bilim merkezi olarak da görülmektedir. Geldiği nokta itibariyle İskenderiye Kütüphanesi, kadim Mısır geleneğinin bir ürünü olarak kabul edilmekte ve bu yönüyle bir medeniyet kültürünün

En Yeniler

Bir Yorum

  1. Bu kadar büyük bir yapıya sahip olan kütüphanenin iki milyon gibi bir ziyaretçiye sahip olması çok çok az. Sahi neden okumaya değer vermiyoruz bilen varmı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı